Home > Các chuyên đề

Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân trong điều kiện Đảng cầm quyền

Tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (3/2/1969 – 3/2/2009), bài viết làm sáng tỏ mấy điểm sau đây.

1. Đảng cầm quyền phải chú trọng hàng đầu tới đạo đức cách mạng

Khi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền, so với lúc chưa cầm quyền có điểm giống và khác nhau. Điểm giống là đều giữ vai trò lãnh đạo để đạt được mục tiêu cách mạng mà Đảng đã ghi trên lá cờ của mình từ khi ra đời: Độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội. Điểm khác là cầm quyền thì lãnh đạo có chính quyền trong tay. Điều đáng chú ý nhất là cùng một bộ tham mưu của giai cấp và dân tộc, nhưng khi chưa cầm quyền, nhiệm vụ duy nhất là xóa bỏ chính quyền áp bức, bóc lột của thực dân phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân. Còn từ khi cầm quyền, nhiệm vụ quan trọng nhất là xây dựng xã hội mới.

Từ những luận điểm mácxít, vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam, Hồ Chí Minh ý thức rất ro,ä thắng đế quốc và phong kiến đã khó, thắng bần cùng lạc hậu còn khó hơn. Hồ Chí Minh coi việc chống lại những gì cũ kỹ, hư hỏng, tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi là một cuộc chiến đấu khổng lồ. Hư hỏng, cũ kỹ cần được hiểu theo tinh thần Hồ Chí Minh, không chỉ là làng mạc, thành phố bị hư hại mà gồm con người, tổ chức, tư duy cũ, giặc nội xâm, giặc dốt nát và thói quen truyền thống lạc hậu. Loại giặc này khá nguy hiểm, vì nó không mang gươm, mang súng, nhưng lại phá từ trong phá ra, làm hỏng tổ chức của ta. Nó là bạn đồng minh của thực dân, phong kiến và đáng sợ hơn giặc bên ngoài. Phân tích các loại giặc, Hồ Chí Minh chỉ rõ kẻ địch ít nhưng rất nguy hiểm: Ví dụ xây dựng một căn nhà cần nhiều người, nhưng chỉ cần một người có thể phá nhà.

Đảng cầm quyền thì cán bộ, đảng viên có quyền lực. Điều Hồ Chí Minh bận tâm chính là hai mặt của quyền lực. Nếu quyền lực được trao cho người có trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh, phẩm chất, năng lực thì quyền lực đó sẽ phát huy được tác dụng tích cực phục vụ đắc lực cho sự nghiệp cách mạng. Ngược lại, quyền lực trao vào tay người thiếu tâm, dưới tầm thì rất dễ làm cho họ tha hóa, biến chất; quyền lực sẽ biến thành sức mạnh phục vụ cho mưu đồ cá nhân, lũng đoạn tổ chức, phá hoại Đảng.

Nỗi bận tâm của Hồ Chí Minh khi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền còn ở chỗ nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc từ một nước vốn là thuộc địa là cực kỳ khó khăn phức tạp, chưa hề có tiền lệ trong lịch sử. Chúng ta phải bắt tay từ đầu xây dựng cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng nhằm biến một nước cực khổ, dốt nát thành một nước có kinh tế hiện đại, văn hóa, khoa học- kỹ thuật tiên tiến. Quy luật chiến tranh và quy luật xây dựng là hoàn toàn khác nhau, thậm chí loại trừ nhau. Chẳng hạn, trong cách mạng và kháng chiến, chỉ cần lòng yêu nước nồng nàn, chí căm thù giặc sâu sắc, khát khao giành độc lập, tự do và tài trí về đánh giặc là được. Trong xây dựng, đôi khi nhiệt tình cộng với dốt nát trở thành phá hoại. Không nắm vững, tôn trọng, và bất chấp quy luật khách quan, đặc biệt là quy luật trong cách mạng xã hội chủ nghĩa thì vấn đề phải trả giá đắt chỉ là thời gian.

Tư duy cũ cũng là một loại kẻ thù nguy hiểm. Có những điều tưởng như nghịch lý, thậm chí có thời, do không nhận thức đến nơi đến chốn, nên đã bị phê phán, thì giờ đây đang rất cần trong tư duy mới của Đảng cầm quyền chân chính cách mạng với vai trò lãnh đạo - đó là vấn đề sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước như là tất yếu kinh tế phổ biến đối với các nước kém phát triển tiến lên chủ nghĩa xã hội. Các nước này chưa qua chủ nghĩa tư bản như một hình thái kinh tế thống trị. Điều cần nhận thức ở đây - theo tinh thần Lênin - là: “Về lịch sử mà nói, không có chủ nghĩa tư bản tạo tiền đề thì không thể đi lên chủ nghĩa xã hội. Những nước như nước ta đau khổ vì chủ nghĩa tư bản thì ít mà vì thiếu chủ nghĩa tư bản thì nhiều, đau khổ không những vì ách phong kiến còn đè nặng, mà còn vì thiếu những tiền đề vật chất - kỹ thuật cần thiết làm cơ sở tiến lên chủ nghĩa xã hội, để lại gánh nặng lớn cho thời kỳ quá độ”(1). Tinh thần này đã có sớm trong tư duy Hồ Chí Minh khi Người xác định đặc điểm to nhất là từ một nước thuộc địa tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.

Đảng cầm quyền thì Đảng phải lãnh đạo chính quyền và các tổ chức chính trị- xã hội bằng phương thức (cách) lãnh đạo phù hợp, tức là lãnh đạo bằng đường lối của Đảng và thông qua hệ thống cán bộ, đảng viên trong các tổ chức nhà nước. Vai trò lãnh đạo của Đảng là để nhà nước giữ được bản chất giai cấp công nhân, làm cho bộ máy nhà nước và đội ngũ cán bộ công chức trong sạch, vững mạnh. Đây là những nhân tố quan trọng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Tóm lại, để đạt được mục tiêu làm cho nhân dân ấm no, tự do, hạnh phúc thì phải tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đây là một sự nghiệp vinh quang của Đảng nhưng hết sức to lớn, nặng nề, khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự kiên định vai trò lãnh đạo của Đảng với những tố chất mới, thể hiện trí tuệ, năng lực, đạo đức,văn minh của một đảng cầm quyền.

2. Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân

Bốn điều cần tránh khi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền. Bước chân vào con đường hoạt động cách mạng, Bác Hồ quan tâm hàng đầu tới việc giáo dục đạo đức cho mọi người Việt Nam yêu nước. Bởi vì cách mạng và người cách mạng cần đạo đức, rất cần đạo đức. Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, “cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”.Theo Người, tư cách của người cách mạng là yếu tố quan trọng hàng đầu giúp các thế hệ người Việt Nam vững tin đi vào con đường cách mạng và đưa sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản đến thắng lợi cuối cùng. Bởi vì đạo đức cách mạng là gốc, là nền tảng. Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay là không. Đạo đức cách mạng không chỉ tạo nên sức mạnh chiến thắng kẻ thù, mà còn là thước đo lòng cao thượng của con người. Bác Hồ quan tâm tới đạo đức cách mạng một cách nhất quán, xuyên suốt từ những năm hai mươi đến tận cuối đời. Từ khi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền, Người đặc biệt chú trọng cả hai mặt lý luận và thực hành đạo đức thật sự của cán bộ, đảng viên. Tại sao như vậy? Bởi vì trong điều kiện Đảng cầm quyền thì cán bộ, đảng viên dễ mắc bệnh quan liêu, nhũng lạm. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, hệ thống chính trị là tấm gương của xã hội. Gương sáng thì dân soi, gương mờ thì dân quay lưng. Hồ Chí Minh đã cảnh báo bốn vấn đề lớn liên quan tới nguy cơ của Đảng cầm quyền. Một là, sai lầm về đường lối của Đảng. Hai là, suy thoái về phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Ba là, kém về trí tuệ. Bốn là, thiếu bản lĩnh và tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo. Tóm lại, Đảng cầm quyền liên quan tới vận nước. Đảng và mỗi cán bộ, đảng viên vui với mỗi bước phát triển, đi lên của đất nước và phải chịu trách nhiệm trước những lời kêu ca, phàn nàn của dân. Hồ Chí Minh có nỗi bận tâm lớn từ khi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền, bởi sứ mệnh nặng nề của Đảng là làm cho dân tự do, hạnh phúc sau khi giành được độc lập dân tộc. Người chú trọng giáo dục việc nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân.

Nâng cao đạo đức cách mạng, trước hết là nâng cao nhận thức và thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, ý thức tổ chức kỷ luật, ý thức trách nhiệm, ý thức phục vụ nhân dân. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Đảng có quyền lực chính trị, lãnh đạo xã hội và hệ thống chính trị. Vì vậy, Đảng phải nâng cao ý thức phục vụ nhân dân ngang quyền lực chính trị của Đảng. Đây chính là ý nghĩa sâu xa của mệnh đề “Đảng vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”. Cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, thanh niên, cùng với những đức tính cần cù, tiết kiệm, chính trực, thì phải trong sạch, không tham lam tiền của, đặc biệt không tham địa vị, quyền hành, vì địa vị quyền hành dẫn tới lợi ích vật chất. Là cán bộ, đảng viên thì phải đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết, trước lợi ích cá nhân. Nêu cao ý thức phục vụ nhân dân là đạo đức đẹp đẽ nhất của mỗi cán bộ, đảng viên. Đặc biệt, trên cơ sở nhận thức nước ta là nước dân chủ, Đảng cầm quyền, nhưng dân là chủ, làm chủ; Đảng cầm quyền lấy dân làm gốc. Cán bộ đảng viên phải có ý thức chịu trách nhiệm trước nhân dân chứ không phải chỉ chịu trách nhiệm trước Đảng và Chính phủ, vì Đảng, Nhà nước cũng phải chịu trách nhiệm trước nhân dân, như Bác Hồ đã khẳng định.

Mọi người Việt Nam yêu nước đều phải nâng cao đạo đức cách mạng. Nhưng theo Hồ Chí Minh thì cán bộ, đảng viên là lực lượng đi đầu theo tinh thần “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Cán bộ, đảng viên- về số lượng, so với toàn dân tộc, chỉ như “giọt nước giữa biển cả đại dương”, nhưng là nòng cốt, tiên phong, tiêu biểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc. Vì vậy, có tác động lớn tới toàn xã hội. Nâng cao đạo đức cách mạng, chống suy thoái đạo đức ở đội ngũ này có cái dễ mà cũng có cái khó. Dễ là vì mọi người tự nguyện đứng trong hàng ngũ của Đảng, hứa dưới đảng kỳ trọn đời trung với nước, hiếu với dân, phụng sự Tổ quốc, phụng sự cách mạng, phục vụ nhân dân. Khó là vì trong đội ngũ này có sự ẩn náu, che chắn, thậm chí liên minh của quyền lực. Thực tế cho thấy chưa có một vụ tham ô, tham nhũng, lãng phí nào mà ở đó không có cán bộ, đảng viên, mà đã có cán bộ đảng viên là có quyền lực.

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi cán bộ là gốc của mọi công việc; đạo đức của cán bộ là gốc, là nền tảng cần được hiểu đầy đủ, sâu sắc trên hai phương diện. Một là, nếu cán bộ giữ được đạo đức cách mạng thì cách mạng thắng lợi. Hai là, nếu suy thoái về đạo đức là một trong những nguy cơ lớn nhất trên đường phát triển của cách mạng. Với ý nghĩa đó, nếu nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân được ở phần lớn trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đảng viên, cán bộ có chức, có quyền thì sẽ thúc đẩy có hiệu quả to lớn Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Chống suy thoái về đạo đức là chống lười biếng, xa xỉ, quan liêu và đặc biệt là chống sự nhũng lạm. Theo quan điểm Hồ Chí Minh, là cán bộ, công chức nhà nước thì dù ít, dù nhiều đều có quyền hành. Cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ. Có quyền mà thiếu lương tâm, không chịu tu dưỡng rèn luyện thì dễ trở nên hủ bại, dễ biến thành sâu mọt của dân, dễ “dĩ công vi tư”. Vì vậy, tham nhũng, theo tinh thần Hồ Chí Minh, là bệnh của những người có quyền lực, lạm dụng quyền lực cộng với lòng tham để nhũng nhiễu dân; do đó là bệnh của cán bộ công chức. Muốn chống tham nhũng, phải chống cả xa xỉ, vì xa xỉ mà sinh ra tham nhũng. Mà chống tham nhũng trước hết là chống tham quyền, vì tham quyền là gốc của lợi. Chống tham nhũng phải bằng giáo dục, công tác tư tưởng. Nhưng chỉ có giáo dục đạo đức không thôi thì không thể xoá bỏ được tham nhũng mà phải kết hợp chặt chẽ với pháp luật, mà quan trọng là tính khoa học và minh bạch của bộ máy; đồng thời phải dùng cả “pháp trị” với tính nghiêm minh của pháp luật, phép nước theo tấm gương Hồ Chí Minh. Lịch sử cách mạng Việt Nam đến hôm nay, mới chỉ có Hồ Chí Minh, với bản lĩnh và ý thức, trách nhiệm phục vụ nhân dân, trên nền tảng chủ nghĩa nhân văn cao cả, dám y án quyết định tử hình cán bộ cao cấp của Đảng và quân đội.

Chống suy thoái về đạo đức, đặc biệt phải tập trung chống chủ nghĩa cá nhân. Bởi vì chủ nghĩa cá nhân là một loại giặc, đồng minh với các loại giặc khác. Muốn chống các loại giặc khác, trước hết phải chống giặc trong lòng, tức chủ nghĩa cá nhân. Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc, đẻ ra hàng trăm thứ bệnh khác nhau. Nó không chỉ ảnh hưởng tới từng cá nhân, đối với dân tộc, mà còn làm mất niềm tin của nhân dân đối với Đảng. Nói ngắn gọn, theo quan điểm Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là một trở lực trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, là đối lập với chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân. Chống chủ nghĩa cá nhân không có nghĩa là giày xéo lên lợi ích cá nhân. Đây là một quan điểm hết sức khoa học của Hồ Chí Minh trong tình hình hiện nay.

Giờ đây, trong bối cảnh của kỷ nguyên toàn cầu hoá, việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức trở thành một nhu cầu cấp bách và có ý nghĩa lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mà cụ thể những quan điểm của Người trong tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” cách đây 40 năm vẫn chứa đựng ý nghĩa sâu xa về lý luận và thực tiễn, tiếp tục soi sáng công cuộc đổi mới của dân tộc./.

———————————-

(1) Dẫn theo: GS. Nguyễn Đức Bình, Tiếp tục một cách kiên định và sáng tạo con đường XHCN, Tạp chí Cộng sản, số 22, tháng 11-2006, tr.22.

PGS. TS Bùi Đình Phong

(Theo Tạp chí Tuyên giáo)

Các bài mới:
Các bài khác: